به گزارش عدالت پارس، شیراز، شهری با پیشینه فرهنگی و جایگاه تاریخی ممتاز، امروز با بحرانی جدی در نظام ترافیکی خود مواجه است؛ بحرانی که نهتنها رفتوآمد روزانه شهروندان را مختل کرده، بلکه به عاملی برای افت کیفیت زندگی شهری تبدیل شده است.
واقعیت این است که بخش عمده مشکلات ترافیکی، نه از افزایش خودرو یا جمعیت، بلکه از نقص در مدیریت شهری و نبود راهبرد منسجم در شهرداری شیراز ریشه میگیرد.
این بحران حاصل تصمیمگیریهای مقطعی و غیردادهمحور در حوزه معاونت ترافیک است؛ جایی که باید مرکز برنامهریزی علمی و هماهنگی میان نهادهای مرتبط باشد، اما در عمل به میدان تصمیمات روزمره و واکنشی تبدیل شده است.
نبود طرح جامع و هماهنگی بینبخشی
طی سالهای گذشته، شهرداری شیراز وعده تدوین و اجرای «طرح جامع ترافیک شهری» را داده است، اما این طرح هرگز به مرحله بهرهبرداری کامل نرسیده است.
در غیاب چنین سند راهبردی، تصمیمات معاونت ترافیک بهصورت جزیرهای و کوتاهمدت اتخاذ میشود؛ تغییر ناگهانی جهت تردد خیابانها، نصب پراکنده چراغهای راهنمایی و اجرای طرحهای مقطعی بدون پیوست فنی، نمونههایی از این رویکرد هستند.
این فقدان هماهنگی میان معاونت ترافیک، سازمان حملونقل عمومی، و پلیس راهور، موجب شده مسیرهای جدید نهتنها بار ترافیکی را کم نکنند بلکه در برخی نقاط، گرههای تازهای ایجاد کنند.
فرسودگی ناوگان حملونقل عمومی
یکی از مهمترین مسئولیتهای شهرداری و معاونت حملونقل، نوسازی ناوگان عمومی است.
با این حال، اتوبوسهای فرسوده و خطوط ناکافی در مناطق کمبرخوردار، موجب شده شهروندان چارهای جز استفاده از خودروی شخصی نداشته باشند. بر اساس گزارشهای رسمی شورا، عمر متوسط اتوبوسهای فعال در شیراز بالای ۱۵ سال است و وعدههای مکرر درباره ورود اتوبوسهای برقی یا نوسازی ناوگان تاکنون به نتیجه نرسیده است.
این وضعیت مستقیماً عملکرد معاونت ترافیک و حملونقل را زیر سؤال میبرد؛ زیرا در نبودِ یک سیستم حملونقل کارآمد، حتی بهترین اصلاحات هندسی معابر نیز تأثیری پایدار نخواهند داشت.
تصمیمگیریهای غیرتخصصی در سطوح مدیریتی
ترافیک شهری، حوزهای فنی و بینرشتهای است که نیازمند مهندسی ترافیک، دادهکاوی شهری و برنامهریزی حملونقل است؛ با این حال، در دورههای مختلف، انتصاب مدیران در معاونت ترافیک شهرداری شیراز بیش از آنکه بر پایه تخصص باشد، تابع ملاحظات اداری یا سیاسی بوده است.
نتیجه آن، شکلگیری پروژههایی است که گاه پس از اجرا نیازمند اصلاحات مکرر میشوند یا حتی کنار گذاشته میشوند. فقدانِ بانک داده ترافیکی، ضعف در تحلیل جریان سفرهای درونشهری و نبود سامانه هوشمند پایش وضعیت معابر، نشانههایی از این خلأ مدیریتیاند.
ضعف در شفافیت و پاسخگویی
شهرداری شیراز در سالهای اخیر چندین طرح ترافیکی را با بودجههای چشمگیر اجرا کرده، اما هیچ گزارش عمومی درباره میزان موفقیت یا شاخصهای ارزیابی این پروژهها منتشر نکرده است.
نبودِ گزارش عملکرد معاونت ترافیک، جلسات پاسخگویی عمومی و سامانههای نظارت مردمی باعث شده اعتماد عمومی نسبت به کارآمدی طرحها کاهش یابد؛ این در حالی است که در بسیاری از شهرهای پیشرو، مدیریت شهری موظف است اثر هر پروژه ترافیکی را بر کاهش زمان سفر، مصرف سوخت یا آلودگی هوا بهصورت شفاف منتشر کند.
مسیر اصلاح : بازگشت به مدیریت تخصصمحور
برای عبور از وضعیت فعلی، شهرداری شیراز باید نقش معاونت ترافیک را از یک واحد اجرایی صرف به مرکز سیاستگذاری و تصمیمسازی علمی ارتقا دهد.
تدوین طرح جامع ترافیک هوشمند، ایجاد بانک داده شهری، استفاده از فناوریهای نوین مانند سامانههای کنترل هوشمند چراغها و توسعه کارتهای یکپارچه حملونقل از اقدامات ضروری است.
در کنار آن، بازنگری در ساختار مدیریتی و جذب نیروهای متخصص در حوزه مهندسی ترافیک میتواند نقطه عطفی در اصلاح نظام حملونقل شهری باشد.
همچنین، شورا و شهرداری باید مکانیزم پاسخگویی مستمر را نهادینه کنند. انتشار گزارشهای عملکرد پروژهها، تشکیل شورای مشورتی با حضور دانشگاهیان و متخصصان مستقل، و ایجاد بسترهای ارتباط مستقیم شهروندان با معاونت ترافیک، میتواند اعتماد عمومی را بازسازی کند.
بحران ترافیک در شیراز بیش از آنکه حاصل تراکم خودرو یا ضعف فرهنگ رانندگی باشد، نتیجهی ساختار تصمیمگیری پراکنده و غیردادهمحور در شهرداری است. تا زمانی که معاونت ترافیک بهعنوان نهاد فنی و راهبردی شناخته نشود و از وابستگی به رویکردهای مقطعی و سلیقهای رهایی نیابد، هیچ طرحی پایدار نخواهد بود. شیراز ظرفیت آن را دارد که با اصلاح مدیریتی، نوسازی ناوگان و بازگشت به تصمیمسازی علمی، دوباره به شهری آرام، کارآمد و زیستپذیر تبدیل شود.
Saturday, 6 December , 2025